ايده بده , پاداش بگير !

Tue, 10 Mar 2009 17:43:00 GMT

( شهرداري ، ايده هاي مفيد شهروندان را از آن ها خريداري خواهد کرد ) !

شهرداري – اتاق دريافت ايده و پيشنهادات همشهريان :

کارمند شهرداري : بفرماييد قربان ، چه کمکي از دست من بر مياد ؟!

شهروند : راست ميگن که شهرداري در قبال پيشنهادات و ايده هاي سازنده و مفيد شهروندان در مورد بخش هاي مختلف شهر ، به اونها پاداش نقدي اهدا مي کنه ؟!

کارمند شهرداري : بله که درسته ، مگه شما پيشنهادي داريد ؟!

شهروند : خوب حالا که مطمئن شدم پاي پول وسطه بله که دارم ، خوبشم دارم ! من چند تا طرح و ايده دارم ، توپ ، تپل ، همچين که که اجرا بشه شهرمون ميشه گلستون ، ايده هايي که تا حالا به ذهن هيچ بني بشري نرسيده !

کارمند شهرداري : خوب بفرماييد ، من سراپا گوشم !

شهروند :

? – براي کاهش بار ترافيک و تسهيل در حمل و نقل عمومي شهر ، منوريل رو راه اندازي کنيد !

? – براي کاهش آلودگي هواي شهر ، پارک ها و فضاهاي سبز رو ??برابر کنيد !

? – براي خوشحال کردن و افزايش نشاط مردم ، ديگه از اونها عوارض نوسازي و ماليات نگيريد !

کارمند شهرداري : تموم شد ؟! چه پيشنهادات خوب و سازنده اي ! واقعا به شما و اين ذهن خلاقتون تبريک ميگم ! اين ايده ها به عقل جن بوداده هم نمي رسيد ! خوب کار ديگه اي هم داريد که هنوز عين کنه چسپيديد به ميز من ؟!

شهروند : نه ديگه ، پولم رو بديد که مي خوام برم !

کارمند شهرداري : آها ، داشت يادم مي رفت ، شما لطف کنيد بريد امور مالي تا پاداشتون نقدا پرداخت بشه ، منم الان با امور مالي تماس مي گيرم و هماهنگ مي کنم !

امور مالي :

صندوقدار : سلام شهروند عزيز و فهيم ، بنده در جريان ايده هاي خلاق شما قرار گرفتم ، الان مبلغ پاداش شما رو محاسبه مي کنم . " تق تق شترق توق تيريق تي تق تق " ( صداي چرتکه انداختن صندوقدار ) خوب ، شما يک ايده قطار شهري داشتيد ?? هزار تومن ، يک پارک و فضاي سبز داشتيد با درخت اضافه اونم به عبارتي ميشه ?? هزار تومن ، عوارض نوسازي و مالياتتونم چون شمايي ?? هزارش مي کنم که ناراضي از اين در نري بيرون ! حساب شما جمعا ميشه ??? هزار تومن که ???? هم من از جيب خودم ميزارم بالاش تا بشه ??? هزار ! حالا نقد بدم يا شماره حساب ميديد بريزم به حسابتون ؟!

شهروند : آقا خيلي مخلصيم ، نوکرتم داداش ، نقد بده که خدا هم حاجاتتو نقدي بده ايشاا... !

صندوقدار : فقط يک چيز ديگه ، يک لحظه صبر کنيد ، " تيک تيک چيک تيک چيک چيک تيک " ( صداي حساب کردن با ماشين حساب مهندسي ) خوب ايده و پيشنهادات شما تا چند روز آتي عملي خواهد شد منتها عملي کردن پيشنهاد منوريل ، حدودا ?? ميليارد تومن برامون خرج ور مي داره ، پارک و فضاي سبزم رو هم ديگه يه چيزي تو مايه هاي ? ميليارد هزينش ميشه ، عوارض و مالياتم چون شمايي ، فعلا همون ?? ميليارد !

جمعا ميشه ?? ميليارد تومن که با احتساب ??? هزار طلبتون از ما ، به عبارتي شما ???????????تومن بدهکار ميشيد ! حالا نقد مي ديد يا چک با ضامن معتبر ؟!

اي بابا ، چي شد آقا ؟! چرا رنگت شد عينهو ميت ؟! واسه چي دست و پات رفت رو ويبره ؟! اِ ،کجا داري در ميري ؟! بگيريدش ! حراست بگيرش ، نذاريد در بره !!!

اين مطلب كپي در كپي است ( فكرش رو بكن )

مثل اينكه اصلش در ماهنامه طنز ( ستون آزاد ) چاپ شده

حفظ آثار باستاني - فرهنگ - هويت

Thu, 05 Mar 2009 10:15:00 GMT

سوال اين است که چه رابطه اي بين حفظ و نگهداشت آثار باستاني و فرهنگ وجود دارد. آيا فقط اين آثار جنبه ي گردشگري و درآمد زايي دارند . آيا به عنوان آثار ملي يا جهاني بايد از آنها نگهداري کرد؟ يعني هيچ رابطه اي بين اين آثار و فرهنگ وجود ندارد! به دنبال چه هستيم ؟ تيپ ؟ مد روز ؟ هويت ملي ؟ فرهنگ ايراني؟ يا ....؟
براي روشن شدن اين مطلب دوستان زيادي نظرات خود را بيان کردند اما دريغ که هيچ کدام به اين سوال پاسخ نداند، هر چند که پاسخ همه از روي حس وطن دوستي بود اما نتوانستند ارتباطي بين اين دو بيان کنند ، آنچنان که شايسته و بايسته ي اين هر دو باشد.
براي ارائه يافته هايم بايد با چند مثال اغاز کنم و چند پيش فرض را بيان کنم. امروزه ساخته هاي بشري خواسته يا ناخواسته تاثيري شگرف بر فرهنگ روزمره ي ما دارند . ( تا انجا که مي توانم سعي دارم از زياده گويي بپرهيزم). اين امري يقيني جلوه مي کند . از ساخته هاي بشري مي توان به وسايل ارتباط جمعي اشاره نمود که تاثيري شگرف بر فرهنگ بشري گذاشته است .ولي اين نکته چه ارتباطي با بحث ما دارد!؟ در حوزه مردم شناسي امري که بسيار حائز اهميت است ، يافتن کوچکترين ارتباط بين دو گزاره به ظاهر غير مرتبط مي باشد. در انسان شناسي فرا مي گيريم که از کنار انچه به ظاهر متعارف و طبيعي جلوه مي کند نگذريم بلکه ان را بيشتر کنکاش کنيم.
اين نکته را براي اين مي گويم که شايد براي مثال سختار منازل، معماري ساختمان، مواد به کار رفته در آن ، تعداد پنجره ها، عرض کوچه ، ارتفاع پنجره از زمين، در، ساختمان در، شکل و معماري داخل خانه، وسايل مورد استفاده و بسياري مسائل از اين دست براي ما طبيعي جلوه کند و از کنار ان به سادگي بگذريم. ولي همه و همه اينها نقاط پنهاني از فرهنگ ما را عيان مي کند. اگر ???? سال ديگر بگذرد و در ان زمان دو معماري به فاصله هاي ??? سال کشف شود با قبول اين امر که به صورت کتبي يا شفاهي چيزي به انها نرسيده باشد ، و يک از دو معماري به سبک مدرن باشد و ديگري پست مدرن براي ذهن انسان کاوشگر اين سوال پديد مي ايد که چرايي تفاوت اين دو را کشف کند.
اين مثال را از اين جهت گفتم که ما نيز براي يافتن فرهنگ گذشتگان در نهايت به يک چنين مقولاتي برخورد خواهيم کرد. قبلا نيز گفتم بياييد يک اثر مادي در حال حاضر را در نشر بگيريد و فرض را بر ان بگذاريد که ساليان درازي گذشته است. اين اثر تاريخي چه تاثيري بر فرهنگ گذاشته است و در سير امتدادي فرهنگ چگونه جلوه گر شده است. بله ، يکي از راههاي رسيدن به جواب در نظر گرفتن آثار مادي امروزي و يافتن ارتباط آن با فرهنگ است ، خواهي نخواهي فرهنگ يک امر پيوسته است و اين ارتباط از گذشته تا به حال و آينده ادامه دارد.
پس با توجه به اين مسائل در وهله اول مي توان ارتباط اثار تاريخي را با فرهنگ زمانه خودش پيدا کرد که البته اين امري بديهي مي نمايد که من سعي در اثبات ان نمودم. از فرهنگ گذشتگان ما چيزي به يادگار نمانده ، هر چند که فرهنگ امروزي ما در امتداد فرهنگ چند هزار ساله ي اين مرز و بوم است.

<**ادامه مطلب...**>
با قبول اين پيش فرض که فرهنگ امروزي ما در امتداد فرهنگ گذشتگانمان است، پس بايد به دنبال ريشه هاي ان بگرديم.
بسياري از اين ريشه ها را مي توان در اسطوره ها باز جست. نقش اساطير که در حال حاضر به هيچ عنوان به ان توجه نمي شود و يا حتي متوليت فرهنگي سعي در جايگزيني آن با اساطير دست سازي دارند که عمري بيش از ???? سال از آن نمي گذرد.
حال با توجه به اينکه رابطه ي ما با فرهنگ هزاره هاي گذشته قطع شده است و با قبول اين پيش فرض مبني بر ارتباط ممتد بين آن فرهنگ و فرهنگ حال و يافتن ريشه هاي اساطير در روان جمعي امروزه ي مردم بايد بتوان براي حل بسياري از مسائل و مشکلات به فرهنگ گذشته هاي بسيار دور دست يازيد. يونگ در کتاب انسان و سمبولهايش ارتباطي را بين ناخودآگاه جمعي توده و ريشه هاي اساطيري برقرار مي کند و به درستي به اين امر اشاره مي کند که بسياري از فعل و انفعالات امروزي بشر ، ريشه در گذشته هاي دور دارد. آن زماني که بشر هنوز در حال تبيين پيرامون خودش بود .
پس با توجه به نقش اسطوره در ناخودآگاه جمعي توده ، براي کشف اين نقشها ، بايد به دنبال ردپا گشت. ردپايي که ما را به سوي گذشته هاي دور رهنمون سازد و با اسطوره ها رو در رو کند.
همانطور که در ابتداي نوشتار توضيح دادم براي مثال ارتباط تنگاتنگي مي توان بين معماري ساختمان مصالح مصرفي و ... مسائلي از اين دست که به ساختمان ارتباط دارد با فرهنگ برقرار نمود. و باز به همين شکل مي توان پرده از اسرار اساطير بر کشيد.
و انگاه مي توان به مطالعه ي دقيق اساطير و فرهنگ پرداخت. دکتر فکوهي در مصاحبه اي با دکتر جلال ستاري تحت عنوان« نقش اسطوره ها در شکل گيري هويت ملي » به اين مسئله مي پردازد وي مي گويد :
...] نــاصــر فـکـوهـي: اسطوره، حوزهء تخصصي شـمـاست و به جرات مي‌توان گفت که هيچ کس به‌اندازهء شما در دو دههء اخير، در اين زمينه تـوليد فرهنگي نداشته اسـت. خوشبختانه به مدد فـعاليت شما و برخي ديگر در سال‌هاي اخير، اسطوره ديگر به عنوان امري حاشيه اي، پيش پا افتاده و غيرواقعي تلقي نمي‌شود. از اين گذشته، آثار شما اين حسن بزرگ را داشته و دارد که صرفائ يک ديدگاه بومي را دنبال نکرده است. يعني در عين حال که در آن‌ها به اساطير ايراني پرداخته شده، از شناخت و معرفي اساطير جهان هم غافل نبوده ايد. ميراث بزرگ فرهنگي جهان که شما در خلال مجموعه کتاب‌هاي «اسطوره‌شناسي» به ايرانيان عرضه کرده‌ايد، بسيار قابل تامل است. در اين آثار، ديدگاه‌هاي اسطوره‌شناسان بزرگ جهان چون ميرچا الياده، دومزيل، باستيد و... مطرح شده است. با اين حال هنوز در ايران ديدگاه‌هايي مبني بر بي فايده بودن يا کم فايده بودن اين گونه آثار که نگاهي جهاني دارند،‌ وجود دارد. من علاقه‌مندم که در اين گفت و گو نشان دهيم که چقدر اين تجربيات جهاني براي ما ايرانيان اهميت دارد و چگونه مي‌توانيم بر پايهء آن‌ها به سوي ساختن و شکل دادن به‌انديشه‌اي ملي و حتي هويتي تعريف شده در اين زمينه پيش برويم.
اين واقعيتي است که ما ايرانيان يک ميراث بزرگ فرهنگي از پيشينيان خود به ارث برده‌ايم. اما سوال اين است که آيا چنين ميراثي به شکل خودکار مي‌تواند به يک ملت و هويت تبديل شود؟ اصلائ اين ميراث چيست و چگونه مي‌توان از آن در شـکل‌گيري يک دولت ملي مبتني بر حافظه‌اي جمعي و احساس تعلق به سرنوشتي مشترک استفاده کرد؟
جلال ستاري: اسطوره، در وهلهء نخست يک روايت، قصه و داستان است. با اين تفاوت که يک انسان‌اسطوره‌باور، اسطوره را حقيقي مي‌داند. در حالي که افسانه يا قصه را راست نمي‌داند و آن را نوعي سرگرمي مي‌شمارد. براي اسطوره‌باور، هميشه اسطوره به واقعيت ارجاع دارد. پس‌ ايمان به اسطوره، وجه فارق بين اسطوره و افسانه يا قصه است. وقتي اسطوره باور، اسـطـوره را بـه عنـوان يـک واقعيت انکارناپذير، باور دارد، پس نمي‌توان گفت که همه اساطير، زبان رمزي دارند. زيرا اگر از ديدگاه اسطوره باور، اسطوره واقعي است، پس رمزگونگي آن بي معني است. هر چه هست، اسطوره براي امروزيان، مانند گذشته نيست. همهء اسطوره‌شناسان بزرگ امروز در اين امر متفق القول هستند که زبان اسطوره رمزي نيست و البته در فرهنگ ما مي‌توان راه حلي براي پيوند واقعيت با رمز يافت.
اسطوره‌ها در وهلهء نخست در تعريف و تــوصـيـف آفـرينـش بوده‌اند،‌ دراين باره که چگونه درخت، انسان، خورشيد و همهء چيزهاي ديگر پديد آمده‌اند. اما امـروزه ايـن بخش از اساطير کمتر مورد توجه هستند و بخش زيادي از معناي خود را از دست داده‌انـد. بـراي نمونه امروز ديگر کمتر کسي بـه دنبال اسطوره‌هاي استراليايي آفرينش وزغ نميرود! اين بخش از اساطير به زماني تعلق داشتند که بشر خود را در جهان پهناور، سرگشته و سراسيمه مي‌ديد و مي‌خواست به جهان پيرامون خود معنا و مفهوم ببخشد. در حالي که با پيشرفت علم و عقلانيت، ديگر کمتر به اين بخش از اساطير توجه مي‌شود. هر چند که حتي امروز، براي معتبر ساختن کشفيات جديد گاه به ريشه‌هاي اساطيري آنها باز ميگردند براي مثال هنوز ميبينيم از آپولون، سخن گفته مي‌شود. يعني هنوز هم براي بعضي کشفيات محيرالعقول به ذهن اسطوره پرداز متوسل مي‌شويم. با اين وصف اسطوره‌هاي آفرينش، موضوع همه اساطير و ماندگارترين آن‌ها نيستند. بلکه موضوع‌هايي هستند که هنوز ذهن بشر برايشان پاسخ درست و دقيقي پيدا نکرده است. هنوز مرگ، جاودانگي و عشق، موضوعاتي هستند که ذهن بشر را درگير خود مي‌کند و براي آن‌ها پاسخي قطعي نيافته است. اين‌ها اسطوره‌هايي ماندگار هستند که هنوز کارسازند. مثلائ به نظر من، اسطوره بنيادين فرهنگ غرب، اسطورهء «پرومته» است! يا يکي ديگر از اين اساطير ماندگار،‌تراژدي«آشيل» است که تا کنون ده‌ها کتاب پيرامون آن نوشته شده است.
و البته کتاب‌هايي که در مورد اين اساطير نوشته شده، کتاب‌هايي هستند که بازتاب‌دهنده ذهن بشر خلاق است، نه اين که عين آن اسطوره را بازنويسي کرده باشند-کاري که معمولائ و متاسفانه ما در ايـران انجـام مـي‌دهيـم- ذهـن بشـر خلاق،‌انديشيده و از ميان ده‌ها اسطوره، يکي را انتخاب کرده است و نتيجه‌اش شده: «پرومته در زنجير».
پرومته چه مي‌گويد و چرا هنوز در مورد اين اسطوره کتاب نوشته مي‌شود؟ چنان که حداقل ?? شخصيت برجسته جهان دربارهء اين اسطوره، کتاب نوشته‌اند. چرا از افلاطون تا شلي و‌اندره ژيد، مسحور پرومته هستند؟ ذهن پرسشگر از خود مي‌پرسد، چرا اين اشخاص اين اسطوره را انتخاب کرده‌اند؟ در حالي که مي‌دانيم اين اشخاص آدم‌هاي کوچکي نيستند!
پــرومـتـه در دعـواي «زئـوس» بـا «تايتان»‌ها، جانب زئوس را مي‌گيرد. اين نشانه ذکاوت يا حيله گري پرومته است. خدايان براي منکوب کردن انسان‌ها، دو چيز را از آن‌ها پنهان مي‌کنند. يکي آتش و ديگري گندم- البته در آثار متاخر، از گندم نامي برده نشده- پرومته در اين زمان به آسمان مي‌رود و بذري از آتش آسمان را در گياهي پنهان مي‌کند، گياهي که درونش خشک و بيرونش،‌تر است. سپس او به زمين مي‌آيد و آتش و گندم را به انسان هديه مي‌دهد. از آن پس مردم اجاق و غذا درست مي‌کنند. پرومته رفاه و آسايش را براي مردم به ارمغان مي‌برد.
پرومته، فرهنگي است که از تجاوز به حـريم خدايان پروا ندارد. او مفهوم «تجاوز» را به معني واقعي کلمه به کار مي‌برد. او دست‌اندازي مي‌کند به حريم خدايان و بي‌پروايي و گستاخي به خرج مي‌دهد. اين فرهنگ، در غرب نمونه‌هاي متعددي دارد. «فاوست» ميراث خوار پرومته است! فاوست براي اين که به قدرت الهي برسد، روانش را به شيطان مي‌فروشد. او در حقيقت چهرهء ديگري از پرومته است. همان طور که پرومته را در صخره‌اي در قفقاز براي ابد بستند، فاستوس هم به زنـجيـر شيطـان کشيـده شـد. پـرومته مي‌جنگد، تجاوز مي‌کند و مي‌خواهد پرچم آزادي را به همه جهان ببرد! و نتيجه اين فرهنگ، همين مي‌شود که حالا در اروپا هست! ...[.
و در ادامه در مورد جايگاه اسطوره در ايران مي گويد. :
...] براي همين من مي‌گويم که وقتي در ايران، اسطوره آنتيگونه را به روش تعزيه برگزار مي‌کنيم، اين تنظيم از اساس غلط است. زيرا در تفکر تعزيه‌اي ما نمي‌توانيم چنين چيزي را بگوييم! ولي در اصل اسطوره آنتيگونه، مي‌توانيم بگوييم. زيرايکي حافظ قانون است و ديگري حافظ عشق.
فکر مي‌کنم که ما اين اجماع را داريم که اسـطـوره به خودي خود واقعيتي را باز نمي‌تابد. اما در لايه عميق‌تري که در آن هست، يک «واقعيت» وجود دارد. مي‌شود گفت که جهان امروز که جهان اروپايي است، جهاني برآمده از تفکر اسطوره‌هاي آنتيک پرومته‌اي و آنتيگونه‌اي است! اروپايي که جهان را اشغال کرده و همه ساختارهاي آن را از جمله«دولت ملي» را به وجود آورده است. اين اسطوره‌ها، نوعي تقابل انسان و خدا را نشان مي‌دهد. انساني که امروز حق خود مي‌داند که از زندگي مادي خوبي برخوردار باشد. در واقع ما مي‌توانيم از نوعي اشرافيت انسانيسخن بگوييم. اشرافيتي که در مقابل اشرافيت خدايان - و مذاهب- قرار دارد. بعد از رنسانس، ادامه اين اسطوره پردازي را مي‌توان در سه شخصيت يافت. يکي «دون ژوان» که نوعي ارتقا و ارزش دادن به مفهوم «لذت» است و ديگري فاستوس. اسطوره دون ژوان که اسطوره و تقدس لذت است، در برابر مسيحيت که چه در بنيان‌هاي خود و چه به ويژه در تاريخ قرون وسطايي خود، درد و رنج را مـقدس مي‌شمرد و آن‌ها را به والاترين نمادهاي خدايي تبديل مي‌کرد قرار دارد. چنان که مي‌بينيم در مصايب مسيح آنچه بيش از هر چيز برجسته و تکان دهنده است شکل دردآور و شکنجه‌هايي است که بر حضرت مــسـيـح وارد مـي‌شـونـد و در حقيقـت شکنجه‌هايي هستند که خداوند بر خود هموار مـي‌کند تا خيانت انسان‌ها را به آن‌ها يادآوري کند. فاستوس نيز همانطور که شما گفتيد و خيلي‌ها معتقدند، اسطوره و بنيانگذار‌انديشه دولت ملي است.‌انديشهء فروش روح انسان در برابر رفاه، لذت، خوشي و ماديت زميني، رفاهي که امروز در دولت ملي نمايان مي‌شود. بسياري معتقدند که پايان اين داستان هم، مشابه پايان همان اسطوره است. يعني همانطور که فاستوس به دوزخ رفت، انسان امروز هم به سمت دوزخ در حرکت است. اين پايان واقعيت جهان امروز است! به نظر من قرن ?? و ?? چنين فرجامي را وعده مي‌دهد. سرانجام هم مي‌توان به اسطورهء سيزيف و خيانت او به زئوس و مجازاتي که براي او تعيين شد يعني بالا بردن تخته سنگي تا سرکوه و سقوط دايم آن، که مي‌تواند نمادي از تلاش‌هاي بيهودهء انساني براي خروجش از موقعيت خويش باشد اشاره کرد که تمامي اينها گوياي آن هــسـتـنــد کــه مــا بــا اسطوره‌هايي بنيان گذار براي جامعهء غربي روبــه‌رو بــوده‌ايــم کــه توانسته‌اند به اين جامعه و در حقيقت به ناخودآگاه آن شکل دهند. اساطير باستان در حقيقت تا آنجا پيش مي‌روندکه اروپاي امروز را مي‌سازند و مي‌دانيم که حتي نام «اروپا» هم نامي اسطوره‌اي است! در اروپا هر گاه که خواستند ملت‌سازي کنند، به سمت اساطير رفتند. يعني تا‌اندازه‌اي، واقعيت‌هاي تاريخي را اسطوره‌اي کردند. نوع حرکت معکوس! مثلائ ناپلئون، پس از تبعيد در جزيره سنت هلن به يک شخصيت اسطوره‌اي تبديل شد. اسطوره دستمايه خوبي براي اروپاييان است. آن‌ها هم در جنبه ميراث يوناني و لاتين (رومي) و هم در ميراث يهودي- مسيحي، پس از رنسانس يا بعدتر، پس از اومانيسم سکولار، بيشتر نمود پيدا کرد، به خوبي از آن بهره بردند. هنوز هم اروپا با تمام قدرتي که دارد و ما شاهد آن هستيم، بر پايه همان ميراث، استوار است. بنابراين مي‌بينيم که اگر از اساطير درست استفاده شود، به يک واقعيت فرهنگي، اجتماعي و سياسي تبديل مي‌شوند و مي‌توان کاملا به برنامه‌ها و اهداف کاربردي رسيد.
اگر موافق باشيد، حالا وارد بحث ايران مي‌شويم. اين حقيقتي است که هم اکنون در جهان کشورهايي وجود دارند که فاقد ميراث غني ما هستند. نه اين که آن‌ها اساسائ فاقد اسطوره بوده‌اند. خير. بلکه اساطير آن‌ها داراي آن زمينه و مبنا نبوده است که بتوان بر اساس آن دولت ملي پـايـه‌ريـزي کـرد. مثـل اسطـوره‌هاي آفريقايي. اما در ايران يک دولت ملي قدرتمند وجود داشته که پايه‌هاي آن در اساطير بوده است. هر چند که فرهنگ ايراني، فرهنگ شفاهي بود - برخلاف فرهنگ مکتوب يونان- اما آن فرهنگ شفاهي در نماد، تصوير و معماري ايران بروز پيدا کرد. در ايران، به جز اين ميراث باستان که به پيش از اسلام تعلق دارد، ميراث ديگري هم با نام ميراث اسلامي وجود دارد. ايراني‌ها به خاطر همان مبناي فرهنگي غني، به سرعت دين اسلام را ايـراني کردند. ‌هانري کربن، اسلام و ايران‌شناس بزرگ هم از اسلام ايراني حرف مي‌زند. جغرافياي جهان هم نشان مي‌دهد که اسلام ايراني، تا‌اندازه زيادي، روي پهنه فرهنگي ايراني ارتقا مي‌يابد. يعني اسلام شيعه عمدتائ در همان چارچوبي قرار گرفته که فرهنگ ايراني وجود دارد. پس ما هر دو اين زمينه‌ها را داريم. حال مفيد خواهد بود ابتدا‌اندکي دربارهء همين مفهوم «داشتن» صحبت کنيم. اين که آيا ادبيات اسطوره‌شناسي ما امروز موقعيتي دارد که ما بتوانيم از آن‌ها به صورت مستقيم و با سهولت استفاده کنيم يا اين که آن چيزي که امروز از اساطير داريم، ماده خامي است که هنوز بايد روي آن کار کرد.
بــه عبـارت ديگـر مي‌توان به سراغ اين پـرسش رفت که کدام بخش از اساطير ايراني و اساطير ايراني-اسلامي ما به طور نسبي داراي پتانسيل بيشتري براي آن فـرايند ساختن و شکل دادن به هويت ملي هستند. ...[
من تمام دوستان را به مطالعه اين مصاحبه دعوت مي کنم. براي مطالعه اين بخش به سايت دکتر فکوهي که در قسمت پيوندها امده است رجوع کنيد.
حال به نظر من با توجه به مباحث گفته شده و نقش ساخته هاي بشري در پيدايش اسطوره و بالعکس ، وجود و حفظ و نگهداشت اين اثار در هز جاي دنيا چه مادي و چه معنوي لازم مي نمايد.
منبع : مقالات علمي ايران

جامعه شناسي شهري و مسائل اجتماعي شهر

Wed, 18 Feb 2009 09:37:00 GMT

سکونت در "شهر" آثاري بر زندگي فردي و جمعي انسان‌ها مي‌گذارد که از حدود دو قرن پيش تاکنون، موضوع تأمل انديشمندان اجتماعي بوده است. چند وجهي بودن اين اثرات و نيز فرايندها و جريانات موجود در درون اجتماعات شهري، متفکران بسياري را از علوم مختلف به خود مشغول داشته است.
جامعه‌شناسي شهري از جمله شاخه‌هاي معرفتي است که صرفاً و اختصاصاً "شهر" را بعنوان يک "محيط مخلوق" و به عنوان يک "محصول اجتماعي"، کانون توجه و مطالعه? خود قرار مي‌دهد.
از منظر اين علم، "شهرنشيني" مرحله? گذار از اجتماع مبتني بر علقه‌هاي خوني به جامعه? سازمان يافته مبتني بر قراردادهاست. شهر توليدکننده? فرهنگ است. چون محيط شهري شيوه‌هاي خاصي از زيستن، کارکردن، رابطه برقرار کردن و مصرف کردن را بر ساکنانش عرضه مي‌کند. از اين رو جامعه‌شناسي شهري پاسخ دهي به پرسش‌هايي را وظيفه خود مي‌داند که برخي از آنها چنين‌اند:
? رشد و توسعه? شهرها تابع چه متغيرهايي است و آيا گسترش شهرها از الگوي واحدي تبعيت مي‌کند؟
? عناصر بنيادي سازمان شهر کدامند؟ و اين عناصر چگونه تحت تأثير رفتار کنشگران تغيير مي‌کند؟
? صورت‌هاي فضايي متفاوت چه تأثيري بر انسجام گروه‌هاي اجتماعي ساکنان شهر دارد؟
? فضاهاي شهري و عناصر بنيادين آن چگونه مايه? تحکيم يا تضعيف روابط گروه‌هاي اجتماعي ساکن در شهر مي‌شوند؟
? چه رابطه‌اي ميان خصوصيات يک شهر به لحاظ کالبدي و اقتصادي (شيوه? توليد) و طبايع افراد ساکن در آن وجود دارد؟
? شهرها را چگونه مي‌توان اداره کرد به گونه‌اي که هم منافع جمعي و هم در عين حال منافع فردي ساکنانش توأمان تأمين شوند؟
? سازمان قدرت در شهرها چگونه است و کدام گروه‌هاي اجتماعي سيادت دارند؟
نبايد از ياد بُرد که "فقر شهري" و نابساماني‌هاي ناشي از کجروي و وقوع انواع جرائم در شهرها بود که نخستين دستمايه‌هاي مطالعات جامعه‌شناسي را فراهم ساخت. اما اين علم بمرور، مسائل و موضوعات پيچيده‌تري را مورد تحليل قرار داد که همگي بر محور زندگي شهري استوارند. مسائل و موضوعاتي چون جنبش‌هاي شهري، هويت شهروندي، وجود و گسترش مناطق جرم، مشارکت شهروندان و نهايتاً حکمراني شهري از جمله مسائل متأخر در اين علم‌اند.
براي تبيين مسائل پيش گفته، رويکردهاي نظري متعددي ارائه شده‌اند که هر کدام جنبه‌هايي از واقعيت زندگي شهري را پوشش مي‌دهند. دو رويکرد عمده در جامعه‌شناسي شهري کلاسيک وجود دارند که به اجمال مي‌توان آن‌ها را چنين معرفي کرد:
?) رويکرد بوم شناختي در جامعه‌شناسي شهري بر اين پايه است که شهرها بطور اتفاقي رشد نمي‌کنند بلکه در واکنش به ويژگي‌هاي مساعد محيط و بر مبناي سه فرايند مهم رقابت، تهاجم و جانشيني گسترش مي‌يابند.
صاحبان اين ديدگاه معتقدند، استقرار سکونتگاه‌هاي بزرگ شهري و توزيع انواع مختلف محلات در شهرها بر پايه? اصول مشابهي قابل درک است. بعبارت ديگر الگوي واحدي براي رشد و تحول شهرها وجود دارد.
اشکال چنين ديدگاهي آن است که به اهميت طرح و برنامه‌ريزي آگاهانه در سازماندهي شهر، کمتر توجه شده و توسعه شهري را بعنوان يک فرايند طبيعي در نظر مي‌گيرد.
?) رويکرد ديگري در مطالعات جامعه‌شناسي شهري وجود دارد که بر طبق آن به شهرنشيني بعنوان يک شيوه? زندگي اجتماعي تأکيد شده است. براساس اين ديدگاه، زندگي در شهر، اثراتي بر روابط اجتماعي مي‌گذارد. مثلاً در شهر، روابط بي‌نام، سطحي، ناپايدار، سودجويانه و عقلاني است.
ديدگاه‌هاي فرهنگ‌گرايانه به "پديده? شهر" در تداوم چنين رويکردي امروزه بوجود آمده‌اند که شهر را بعنوان يک «سامانه? اخلاقي» تعريف مي‌کنند. در اين ديدگاه‌ها، شهرها محيط‌هاي ناهمگني از خرده فرهنگ‌ها تلقي مي‌شوند که يک مديريت شهري کارآمد مي‌بايست به ايجاد تعادل و توازن و انتظام‌بخشي به چنين اجتماعي بينديشد و کوشش کند.
بر اين اساس به نظر مي‌رسد گام نخست در اداره? مقتدرانه و هوشمندانه? يک شهر آن است که اجتماعات شهري را بر مبناي کارکردهايشان گونه‌شناسي کنيم. بايد دانست نقطه ثقل حيات يک شهر چيست؟
شهر هاي بزرگ با مسائل پيچيده‌اي روبروهستند که در درجه? اول، شناخت عالمانه? آنها از وظايف جامعه‌شناس شهري است.
در قلمرو اين مسائل مي‌توان به گسترش بي‌‌رويه? مناطق حاشيه‌نشين شهر اشاره کرد که کانون‌هاي بالقوه براي ناهنجاريهاي اجتماعي فراهم کرده است. به دنبال چنين رشد بي‌رويه‌اي، "جدايي گزيني فضايي" اتفاق افتاده است به اين معنا که تفاوت و تبعيض در ارائه خدمات عمومي به ساکنان شهر و توزيع ناعادلانه? امکانات رفاهي و تجهيزات شهري در مناطق مختلف شهر به چشم مي‌خورد. چنين شرايطي، نارضايتي هاي عمومي را پديد خواهد آورد.
مديريت شهري عقلاني مي‌بايد به تنوع خرده فرهنگ‌ها در شهر توجه نشان دهد و موضوع همجواري قومي، طبقاتي و مذهبي و چالش‌هاي احتمالي ناشي از آن را نبايد از نظر دور بدارد.
علاوه بر اين‌ها موضوعاتي چون ارتباط در شهر، کيفيت فضاهاي عمومي، کيفيت مداخله? شهرنشينان در اداره?‌ امور شهر و محله از جمله موارد مورد اعتنا در حيطه? دانش جامعه‌شناسي شهري خواهند بود.

منبع : نور پرتال

آيا واقعا شهر ما خانه ماست؟

Tue, 17 Feb 2009 12:34:00 GMT

مطمئنا همه ما جمله شهر ما خانه ما را شنيده ايم. البته اين جمله بيشتر روي سطل هاي زباله نوشته مي شود ولي در شهر ما كه پيدا كردن يك سطل زباله هم در آن، تلاش زيادي مي خواهد بايد اين جمله را روي در و ديوار جستجو كرد.
شهر ما خانه ماست. ولي آيا ما در خانه هم زباله ها را وسط منزلمان ميريزيم؟! يعني همان كاري كه متاسفانه بعضي شهروندان مي كنند و زباله شان را در وسط خيابان ميريزند. شهر ما خانه ماست ولي آيا ما حياط خانه هايمان را با آب جوب مي شوييم؟! همان كاري كه بعضي از مغازه داران با سليقه مي كنند و مقابل مغازه شان را با آب آلوده جوبها شستشو مي دهند. البته شايد برايتان جالب باشد اگر به شما بگويم كه ما همسايه اي داريم كه هر شب بطور منظم ساعت 10 شب شروع به شستن كوچه هم با آب جوب مي كند!!!

بله! شهر ما خانه ماست البته يك شهر در ابعادي بزرگتر. ولي متاسفانه هيچ يك از ما شهروندان نميدانيم كه چطور بايد در اين خانه بزرگ زندگي كنيم. مسبب بيشتر مشكلات مربوط به آلودگي شهر را كوتاهي هاي شهرداري و عدم توجه شوراي شهر به مسئله پاكيزگي شهر ميدانيم. هر چند كه كوتاهي هاي شهرداري هم قابل انكار نيست ولي ما از آنها مسئول تريم. اگر نمي توانيم آنها را مجبور به انجام برخي از وظايفشان بكنيم ولي آيا در مورد رفتار و اعمال خودمان هم نمي توانيم تجديد نظر كرده و كمي بهتر عمل كنيم؟

شهرهاي كوچكي مثل شهر ما به دليل نداشتن طرح مكانيزه جمع آوري زباله به اندازه كافي مشكلات دارند كه از آن جمله ميتوان به پخش زباله در مقابل منازل، سطح کوچه و خيابان‌ها، امکان دسترسي زباله براي جانوران ، سختي شرايط جمع آوري زباله براي نيروي انساني، ، نشت شيرابه از خودروها و آلودگي معابر، عدم امکان تفکيک زباله از مبدا، عمليات انساني در شرايط غير بهداشتي، و ... اشاره کرد. حال كه ما از اين لحاظ به اندازه كافي مشكلات داريم، بياييد لااقل خودمان با اعمالمان به اين مشكلات دامن نزنيم.
ساختن شهري زيبا و پاكيزه زياد هم دشوار نيست فقط كمي همت ميخواهد. كارهاي به ظاهر ساده ي ما مي تواند شهرمان را متحول كند. فقط كافيست كه فرهنگ شهروندي و شهرنشيني بين مردم ترويج پيدا كند.
سالم سازي را بايد خود مردم بپذيرند و خود راههاي سالم سازي را کشف کنند. محور شهر سالم انسان سالم است. اگر شهروندان به طورمستمر و جدي درحفظ فضاهاي عمومي شهر به خصوص حفظ پاکيزگي شهر نکوشند، به طورقطع هيچ مديريت شهري اي هم نمي تواند در ارائه خدمات موفق باشد.
يادمان نرود كه شهر خوب يافتني نيست بلكه ساختني است.

منبع : پايگاه اطلاع رساني ميانه

اخلاق شهروندي در شهر ما

Mon, 16 Feb 2009 16:36:00 GMT

گاهي به نظر مي‌رسد اخلاق شهروندي وجود ندارد. شايد هم بهتر باشد بگوييم اخلاق ما شهروندانه نيست؛ يعني نمي‌توانيم بپذيريم چهارديواري، زماني اختياري است كه ديوار به چهارديواري ديگر نداشته باشد. فقط شنيده‌ايم «چهارديواري، اختياري» حال آن‌كه وقتي آدم‌ها مي‌آيند و چهارديواري خود را كنار هم بنا مي‌كنند. به ازاي منافعي كه از اين همنشيني نصيب آنها مي‌شود، لزوماً بايد هزينه‌اي بپردازند؛ هزينه‌اي از جنس همه چيز را براي خود خواستن و آزادي نام نهادن. يعني ديگر نمي‌توانند در خانه خود هر كار مي‌خواهند انجام دهند، «دام» داشته باشند و صداي «دام درام ديدام» پخش آنها به آسمان برود و هر بوي نامطبوعي به راه بيندازند و... بگويند آزادي و چهارديواري اختياري است. اگر كسي مي‌خواهد هر كاري را دل‌بخواهي انجام دهد، بايد به‌تنهايي در بيابان خانه‌اي بسازد كه تا فرسنگ‌ها، ديواري كنار ديوار خانه‌اش قد نكشد، آن‌وقت مي‌تواند اختيار چهارديواري خود را دربست در اختيار داشته باشد. تازه آنجا هم حق ندارد محيط زيست را آلوده كند پس بايد نگاه خود را عوض كند. اين نگاه خودبين و خودنگر را كه هيچ چيز و هيچ‌كس را نمي‌بيند... حالا تصور كنيد ديگران هم همين نگاه را داشته باشند و همين اخلاق و روش را آيا اصلاً شهري شكل مي‌گيرد كه ما شهروندش باشيم، آيا شهر شكل‌يافته و صاحب تمدن و هويت، با اين رويكرد درهم نمي‌ريزد؛ حالا از اين منظر به آنچه اطراف‌مان مي‌گذرد نگاه كنيم و همسايه خود را براساس معيار رعايت حقوق شهروندي بسنجيم، به او چه نمره‌اي مي‌دهيم نمره خود ما چند مي‌شود، در عيار نقد منصفانه راستي وقتي از بوق زدن ممتد يك راننده در خيابان و صداي ضبط در خانه بغلي عاصي مي‌شويم، خود در پي مقابله به‌مثل برنمي‌آييم يا در عالم بي‌خبري يا غفلت خود همان كار را كه از ديگران زشت مي‌پنداريم، مرتكب نمي‌شديم باز اجازه بدهيد سري به خيابان‌ها بزنيم، آنجا كه گاه يك مغازه 4×3 مي‌شود كارگاه تعمير خودرو! خوب طبيعي است كه در اين مغازه، جز ابزار كار جا نمي‌گيرد و بايد كار تعمير خودروها را به خيابان كشاند و «معبر عام» را به «تعميرگاه خاص» تبديل كرد و حقوق شهروندان را زير لاستيك خودروها گذاشت نمايشگاه اتومبيل هم يك دفتر است و «نمايشگاه» در حقيقت همان خيابان است و عرصه عمومي! آژانس‌هاي تاكسي‌تلفني هم از همين قبيل ماجراها دارند با حق مالكيت در خيابان كه به ديگران اجازه پارك نمي‌دهند و... حالا به ساخت‌وسازها توجه كنيد. چقدر حق همسايه رعايت مي‌شود هم در بلندمرتبه‌سازي و گرفتن فضاي تنفس و نور خانه همسايه هم در مزاحمت‌هاي جورواجور ديگر، آيا باز هم معتقديم، اخلاق شهروندي را رعايت مي‌كنيم. حالا اين آموزه ديني را از كلام معصوم معيار سنجش اعمال خود قرار دهيم كه مي‌فرمايد «آنچه براي خود نمي‌پسندي براي ديگران هم مپسند» و باز ببينيم كه اگر آنچه براي خود نمي‌پسنديم و آن را در حق همسايه و همشهري خود هم روا نداريم سپس ببينيم، شهر چقدر زيبا مي‌شود! پس هي به دستگاه‌هاي قانوني پليس و قاضي و... دخيل نبنديم، خود نگهبان قانون و قاضي رفتار خود باشيم. ما معتقديم پليس و قاضي و قانون در بهترين شكل، نقش زنجير و حايل را دارند كه حداكثر تا جايي كه وجود دارد مي‌تواند ما را هم از رفتن به مسير مخالف بازدارند، اما پايان زنجير و حايل، پايان رعايت قانون هم خواهد بود، اما اگر اخلاق حاكميت داشته باشد، همه طول جاده را با رعايت قانون طي خواهيم كرد. چنان‌كه در عبور از خيابان شاهديم كه خط ما را از عبور باز نمي‌دارد، بلوك مي‌گذارند، بلوك هم چاره كار نمي‌شود، زنجير و نرده مي‌گذارند و... اما ما نرده‌ها را مي‌شكنيم، بلوكه‌ها را جابه‌جا مي‌كنيم، زنجير را هم رد مي‌كنيم و... اينها هر كدام يك بازنگهدارنده قانون است كه ناديده گرفته مي‌شود اما فقط اخلاق‌گرايان هستند كه قانون را رعايت مي‌كنند.

منبع : تحليل روز